29284

Łatwo rozpoznawalna na całym świecie przywrócenie McDonalda – tu w Sankt Petersburgu w Rosji

Makdonaldyzacja – sprawa sądowa stopniowego upowszechniania się zasad działania znanych z barów szybkiej obsługi (uosabianych przez net McDonald’s) we wszystkich dziedzinach życia społecznego w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.

Tematem mcdonaldyzacji zainteresował się George Ritzer nuże w latach 60. XX wieku. Wizja makdonaldyzacji, powiązane z procesem globalizacji, żwawo rozpowszechniło się w większości krajów. Mcdonaldyzację poprzedziła racjonalizacja i organizacja biurokratyczna. George Ritzer zetknął się z tym elementem kulturowym w 1959, dostrzegł ów układ i zaczął doszukiwać się podobnych reguł w innych miejscach, np. na placu zabaw, w szpitalu, przychodni. Stwierdził, iż mcdonaldyzacja nie jest nowym zjawiskiem, przecież stanowi rozbudowa racjonalizacji, tudzież iż systemy racjonalne zaczęły zdominować i nie ma od nich ucieczki, tzw.”żelazna klatka”. Hipoteza makdonaldyzacji została sformułowana przez Ritzer’a w 1983 w książce pt. “Macdonaldyzacja społeczeństwa”. Pisarz uważał, iż duch to dotyczy łącznie, zarówno życia codziennego, politycznego, kiedy i kościoła.

Wpływ na szerokie przyjęcie tego systemu wywarł między innymi składnik oszczędnościowy, alias wielomilionowe zyski. Na początku macdonaldyzacja miała traktować pewnego rodzaju amerykanizacji. Z mcdonaldyzacją wiąże się życie domów handlowych, tzw. “długie ręce mcdonaldyzacji”. Ustrój zmakdonaldyzowanego funkcjonowania gastronomicznego pył odnosić się małych zamiast i obrzeży w zastępstwie, nie puder być zwrócony do elit, lecz dopiero co do mas. Ustrój mcdonaldyzacji jest systemem wielce profesjonalnym. W latach 60. stworzono organizm leczniczy, tzw.mclekarza.

Spis treści

• 1 Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji
• 2 Zalety i wady systemu
• 3 Przyczyny Makdonaldyzacji
• 4 Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja
• 5 Elementy Mcdonaldyzacji
• 6
• 7 Zobacz też
• 8 Linki zewnętrzne

//

Podstawowe wyznaczniki Mcdonaldyzacji

Standardowe jadłospis w restauracji McDonalda dostępne na całym świecie

Globalizacja – japoński Big Mac

• Kalkulacyjność (kwantytatywność) – liczą się cechy kwantytatywne (koszt, stan, liczba czasu potrzebna na uprawianie usługi), całość zostaje przeliczone. Liczba staje się równoważna jakości, inaczej dobre jest to co dostajemy w dużej ilości i żwawo. Wiąże się to ze starą zasadą psychologiczną, która mówi, iż kiedy garść dostajemy za bezcelowo to jest to dobre; następuje pokusa nazwami tj. “podwójne”, “potrójne” bądź za tę samą cenę dostajemy więcej. W systemie ekonomicznym inwestorowi musi się to wszelako opłacać. W funkcjonowaniu jednostki kładzie się siła na kiedy najszybsze wykonywanie czynności i biegłość. Od pracowników żąda się trzech cech:
  • pracować szybko
  • pracować sprawnie
  • za niskie pieniądze

Wszystko jest wyliczone i ustalone, a pracobiorca nie winien za mnóstwo mieć na myśli (dawać do myślenia się).

• Efektywność – to optymalna (szybka) strategia przejścia z jednego punktu do następnego, np. McDrive, dokąd nie liczy się strona właśnie obiekt sprawy zaś pracobiorca. Człowiek jest pracobiorca przez niejaki organizm, a postać podmiotu jest wyznaczana efektywnością jego pracy. Ważny jest w tej okolicy układ uregulowań formalnych i prawnych. Wysoką skuteczność uzyskuje się na skroś posłuszeństwo tychże uregulowań. Jest to ustrój z góry zorganizowany, a placówka traci swoją podmiotowość. Dotyczy to nie dopiero co klientów, tymczasem również pracowników.
• Przewidywalność – pełnia jest przewidywalne. Wzdłuż i wszerz i nieustannie za te same kasa dostaniemy ów tenże sam ładunek i usługę, obojętnie od godziny, azali miejsca geograficznego. W tym systemie nie jest należyty kod komputerowy lingwistyczny, wzdłuż i wszerz się w tej kwestii porozumiemy. Ma być on na rzecz nas krzepiący, osadzać się równowaga. Z punktu widzenia kulturowego jest to niemniej niesłychanie niebezpieczne, bo człowiek nie zastanawia się powyżej czymś z tej przyczyny, iż nie musi, bo ogół będzie zawżdy takie same. Ustrój socjalny także ma być niezachwiany i do przewidzenia, sielankowy (guzik się nie prawdopodobnie przekształcić), ma być tzw. kulturowa rozum – kula ziemska bez niespodzianek. Nasze behawior jak podmiotu ponadto staje się przewidywalne, w takim przypadku bez trudu wolno począć nami fałszować. Charakterystyczna cechą jest to, iż jest to ustrój zmechanizowany i jesteśmy non stop kontrolowani, obserwuje nas nauki techniczne, układ. My musimy działać zgodnie z odgórnymi oczekiwaniami. Świat socjalny bazujący jest na przewidywalnych interakcjach międzyludzkich.
• Możliwość manipulacji - właściwość ta wynika z pozostałych. Aktywność ludzkie zastąpiono pewną technologią. Człowiek z podmiotu staje się wykonawcą przedmiotu. Nie jest to przenoszenie otwarcie – manipuluje się drogą okrężną, pośrednią. Taki już sam układ działa np. w urzędach, dokąd przekazuje się nam, że jesteśmy w tamtym miejscu mile widziani, aliści równolegle oczekuje się, iż żwawo załatwimy swoją sprawę i zwolnimy obszar na rzecz innych. Wypełniamy czynności podstawowe, bez rozszerzania, właśnie to czego się od nas wymaga, gdyż całość jest wyliczone i znakomitość pilnuje dyscypliny (nie możemy funkcjonować za żwawo ani za jest dozwolone, sami nie mamy rozstrzygać o swoich czynnościach, właśnie dopełniać to, co znakomitość natychmiast opracował). Siła robocza tu mają być wielce przeciętni, a nie wykształceni, bo mogliby rozpocząć czegoś zrobić koniecznym, a mają system prawny przeprowadzać swoje obowiązki wedle ustalonej kolejności i w odpowiednich ilościach.

Zalety i wady systemu

24-godzinna ekonomia

Zalety makdonaldyzacji:

• dostępność towarów i usług (cywilizacja konsumpcyjna) – gama towarów i usług jest osiągalny większej liczbie ludzi, prawdopodobnie w tamtym miejscu wgramolić się ktokolwiek, nie dopiero co urzędnik elity
• człowiek nie całkiem “obecnie przypuszczalnie zaspokajać” swoje zachcianki i pilne potrzeby, o każdej porze dnia i nocy (gospodarka 24-godzinna przez 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku)
• jednostkę, każdego człowieka traktuje się jednakowo bez względu na rasę, płeć, inherencja społeczną
• możliwość łatwego porównywania gildia i cen towarów przez klientów w konkurencyjnych firmach
• przewidywalność – bezpieczeństwo i równowaga systemu działa uspokajająco na społeczeństwo
• człowiek być może działać szczyptę, co już nie byłoby do pomyślenia, np. z ośrodka pomocy przypadkiem zaczerpnąć kapitał i nabyć sobie np. chleb
• zatrudnianie pracowników o typowych kwalifikacjach z przyczyny czemu (?) łatwiej rozpowszechniają się nowości technologiczne i organizacyjne
• wytwory jednej kultury bez trudności przenikają do drugiej

Wady makdonaldyzacji:

Taśma z posiłkami – widok ogólny

• ujednolicona forma towarów i usług, np. w supermarketach – traf wyboru tańszych odpowiedników, siła robocza kupują to na co w życiu nie mogliby sobie dopuścić – masowa spożycie zamienników promocyjnych
• sposób spędzania czasu wolnego – kiedyś era wakujący mieli przed chwilą bogaci, a więc co zgodność z rzeczywistością odjechać być może ktokolwiek, aliści równolegle zasoby ludzkie czynni zawodowo pracują dłużej, w takim razie mają mniej wolnego czasu, choć równocześnie więcej środków i dyspozycja jego wypełnienia, co prowadzi do procesu standaryzacji i masowości spędzania przez ludzi czasu wolnego (podczas gdy, dokąd tudzież żwawo i skutecznie odpocząć)
• pozorne działalność uspokajające – ludziom wydaje się, iż mają zapewnione bezpieczeństwo
• ujednolicanie otoczenia – nie właśnie ludzi zaczyna odnosić się się równie (bez względu na inherencja do rasy, klasy azaliż płci), wszak plus anturaż naturalne; organizm traktuje wg założonych standardów (nie liczy się co w tamtym miejscu jest, natomiast by spełniło normy, np. odpowiednia średnica ziemniaka azali jajka)

Posiłki na taśmie produkcyjnej

• dehumanizacja społeczeństwa – człowiek taktowany jest gdy ładunek na taśmie montażowej, nie dochodzi do interakcji, bo nie są one potrzebne, człowiek ma przeprowadzać pewne czynności kiedy automat: sprawnie i żwawo; czynności są krańcowo wyliczone owszem, iż potrzebna jest obecnie przed chwilą posłuszeństwo dyscypliny, żeby wykonywane było to, co zostało zaprogramowane i wyliczone; człowiek pracuje dłużej, w takim razie będzie pył mniej czasu na korzystanie z tych towarów
• system ów wpływa niekorzystnie na entourage naturalne – jest ustawiony na niesłychanie intensywne analizowanie zasobów powodujące znaczącą ingerencję w ekosystem
• dehumanizacja jednostki – placówka nie ma znaczenia, liczy się tzw. “osobnik masowy”
• liczy się wielkość obok akceptowalnym poziomie jakości, w danej kategorii cenowej
• nie liczy się intelekt, właśnie sprawność

Wada i zaleta:

• wytwory kulturowe przenikają się bez trudu nawzajem.

Przyczyny Makdonaldyzacji

Przewidywalność zachowań pracowników i klientów i efektywna obsługa w McDrive

• Pojęcie biurokracji (Maxa Webera) – to zakrojona na szeroką skalę zrzeszenie z hierarchicznie podporządkowanymi sobie elementami. Działa się w tamtym miejscu precyzyjnie określonym sposobem, opartym na przepisach (przewidywalne funkcjonowanie ludzi, jako że pracują wobec nadzorem i wedle sformalizowanych ustaleń). Jest to pewna budowa formalna, jakiś matka mcdonaldyzacji, jako że zakłada skuteczność działania, liczy się funkcja cząstkowe, a nie człowiek, oddział wykonuje te zadania z reguły zgodnie z instrukcją, w precyzyjnie określonej kolejności.
• Ważnym elementem jest racjonalizacja – wszelkie prawa, kodeks mówiące gdy odnaleźć rozumny podejście postępowania, optymalne środki do osiągnięcia konkretnego celu (ręce do pracy otrzymują pewne odkryte mechanizmy-algorytmy postępowania, których nie muszą zmierzać, a dopiero co przeprowadzać nuże opracowane schematy).
• Każda organizacja biurokratyczna przypuszczalnie przeważyć do pewnych wypaczeń (dysfunkcji). Weber twierdził, iż jak urzędy będą owszem sformalizowane, to przypuszczalnie pojawić się zepsucie. Zakładał podobnie mores liczbom – pewnemu systemowi. Nazwał ów ustrój “żelazną klatką racjonalności”, co miało znaczyć, iż ustrój biurokratyczny nas zniewala, dehumanizuje, a populacja staje się niezmiernie przewidywalne, natomiast człowiek nie będzie w stanie się przesunąć abstrahując od tę klatkę.
• System Holokaustu – jest przykładem skrajnej racjonalizacji biurokratycznej i mcdonaldyzacji przekroczonej do granic dyspozycja. Do Holokaustu doszło, podczas gdy zostaliśmy do tego przygotowani strukturalnie i organizacyjnie (”park jest niesamowity, jak likwidujemy chwasty”). Liczył się wówczas sprawny maszyneria unicestwiania i kalkulacyjność (tak jak wolno i w jakim czasie zniszczyć).
• Ritzer prorokował, iż taki “organizm Holokaustu” przypadkiem się coraz onegdaj w społeczeństwie ponowić, iż nie było to upiór jednolite.

Organizacja biurokratyczna a makdonaldyzacja

Szybka obsługa i szansa łatwego porównywania cen podobnych produktów w firmach konkurencyjnych

• Najbardziej efektywna konstrukcja organizacyjna, np. stanowisko finansowy, to taka, która ma być najlepsza ze wszystkich – najszybsza. Przedstawiciel zorientowany jest na gdy najszybsze obsłużenie petenta, zaś nie jest kładziony napór na jakość.
• Kalkulacyjność w racjonalizacji i biurokratyzacji – kładzie się ucisk na przeliczenie łącznie co jest dozwolone, tak aby skuteczność wszelkich czynności przynieść do liczb, tzw. “biurokratyczna tasiemka produkcyjna”. Oddział ma przeprowadzać swoje aktywność obojętnie który będzie twór. Nie liczy się stan, mimo to kwota. W tej krokowości niechybnie jaki pracuje niepoprawnie, pomimo tego nie ma czegoś takiego podczas gdy uprawianie jakościowe – “dehumanizacja rozliczalności pracy”.
• Zachowanie ma być przewidywalne. Przewidywalność to pokłosie racjonalności i biurokratyzacji, szansa przewidywania behawior jednostki (chyba że zachowania są inne to od razu są wyłapywane).
• Manipulowanie – organizacja biurokratyczna panuje ponad ludźmi stosując technologie, które nie wymagają udziału człowieka. Świat biurokratyzowany to kula ziemska uprzedmiotowiony, placówka traci swoją podmiotowość. Aktywność jednostki staje się automatyczne, człowiek jest machiną, jest czemuś przypisany, np. instytucji, urzędowi, czemuś co jest poprawnie zorganizowane i nieomal steruje działaniem jednostki. Oddział nie szuka innego sposobu działania, bo sugeruje się jej, iż ów wybieg jest pierwszy. Ustrój ów produkuje ludzi, którzy zaczynają napełniać funkcje automatu.

Wg Webera formalna racjonalność to nieracjonalna racjonalność, to układ, kto dehumanizuje człowieka (nadawcę i odbiorcę, pracownika i petenta). Zmakdonaldyzowana obszar kulturowy masowa doprowadziła do odczłowieczenia człowieka. Jałowy racjonalizm to “żelazna klatka”. Ludzie wtacza się w trochę, z czego nie ma wyjścia. Weber stworzył tzw. ramy instytucjonalne.

Elementy Mcdonaldyzacji

George Ritzer i Zygmunt Bauman powiedzieli, iż holokaust to przypadek współczesnej racjonalności biurokratycznej i produkt współczesnej cywilizacji. Racjonalność świata stworzyła ociupinę, co stało się takim wynaturzeniem. Holokaust proch wszelkie cechy racjonalizacji alias makdonaldyzacji. Tenże sam człowiek stworzył sobie organizm, z którym stał się z technicyzowany. Zagłada pył być efektywnym mechanizmem unicestwiania ludzi i ponoć charakteryzował się kalkulacyjnością – przeliczano, jak bardzo osób należało obrócić wniwecz. Cechą holocaustu była podobnie przewidywalność, skończony sprawa sądowa proch oblicze taśmy montażowej – przyjeżdżające i odjeżdżające wagony i samochody. Nielogiczny racjonalizm przekroczył najśmielsze wyobrażenia. Nałogowiec od pewnej struktury biurokratycznej. Holokaust przypadkiem się w dziejach współczesnej kultury (poniżej pewnymi względami) powtórzyć.

Galeria Krakowska – środek ognisko handlowego

W 1916 pojawiło się zupa środek handlowe, niezadaszone, a w 1956 powstało w Minnesocie zadaszone ognisko handlowe. Ognisko handlowe to obszar, do którego wolno używać 4 wyznaczniki makdonaldyzacji: skuteczność, przewidywalność, kalkulacyjność i manipulacyjność. Prócz tego tego, iż jest miejscem handlowym, stało się dodatkowo miejscem spacerów, spotkań, itp. Rozbiór koncernu Forda doprowadziła do stwierdzenia, iż dzisiaj zakład przemysłowy fabryczny jest zmakdonaldyzowany, to sznurek montażowa, w pobliżu której pracują robotnicy-roboty. Ta taśmowość jest bez zarzutu zorganizowana. Sznurek montażowa jest przykładem racjonalności formalnej. Zatrudnienie człowieka ma być pracą efektywną, w takim razie postawa na wysoką klasę pracowników szybkich i niewykwalifikowanych, którzy montują, ktoś robi trochę przewidywalnego. Przewidywalność to organizm swobodnie sprawdzalny. Mechaniczne wykonywanie pewnych czynności. Człowiek zależny taśmie montażowej, maksymalnie manipulowany, kto skazany jest do wykonywania przewidywalnych ograniczonych działań. Wąskie specjalizacje ludzkie alias zmuszanie człowieka do rutynowego powtarzania czynności. Sznurek jest przykładem dehumanizacji, tu liczy się biegłość i szybkie wykonywanie danej czynności.

• George Ritzer, The McDonaldization of Society (publikacja polskie “McDonaldyzacja społeczeństwa”)

Zobacz też

• Mcpraca

Linki zewnętrzne

• Czy “złote łuki” opanują świat

Ten punkt wymaga umieszczenia w odpowiedniej kategorii.
Więcej informacji o kategoriach znajduje się na stronie Wikipedia:

Bernard Sikora (de Sikory) herbu Lis (znak szlachecki)

Szlachcic mazowiecki. W roku 1494 zniszczył namiot księcia Konrad III Purpurowy, kędyś w okolicy Raciąża, jak ów wyruszył pochwycić ziemię Płocką. Został za to zmuszony na odsiadywanie kary wieży. Uwolniony z niej za poręką ojca Stanisława Sikory. Zapewne poplecznik króla Jan Olbracht, adept włączenia Płocka do Korony Polskiej.

Brak więcej informacji o jego losach.

Przypisy

F. Papee „Jan Olbracht” s. 92 (oparte o księgę płocką wieczystej ziemskiej relacji wyroków II f. 193, wśród aktów raciąskich. Oficjalna informacja A. Wolfa).

Orlik 2012 – oprogramowanie rządowy zwrócony przede wszystkim do dzieci i młodzieży, mający na celu wybudowanie boisk w każdej gminie do 2012 roku. Ogłosił go w expose szef rządu Donald Tusk.

Wybudowanie każdego boiska ma się zaczopować w 1 mln zł netto. Jedną trzecią kosztów budowy wierzch wspólnota, a resztę dokłada szczebel i samorząd wojewódzki. Na boisku (30×62 metry) ze sztucznym oświetleniem i budynkiem sanitarnym wolno rozgrywać w piłkę nożną, ręczną, koszykówkę i siatkówkę.

16 listopada 2008 r. oddano 100. „Orlika”, miało to obszar w Koszalinie. Program jest następujący:

• do końca 2008 - 500 boisk,
• do końca 2009 - 1000 boisk.

Przypisy

1. ↑ Tomasz Cylka, Orlik w Wielkopolsce ląduje z opóźnieniem. Zdanie Wielkopolski. 24 września 2008. Dojazd: 16 listopada 2008.

Culture jamming (polskie odpowiedniki to „zagłuszanie fal kultury” azali “zagłuszanie kultury”) – indywidualistyczna wygląd odwrotu od wszelkich form mentalności stadnej – włączając w to wszelkie ruchy kulturowe, polityczne azali społeczne. Z definicji culture jamming nie jest wobec tego traktowane jak podniecenie. Zjawa culture jamming z trudem zdefiniowiać zarówno w odniesieniu do jakiegoś specyficznego politycznego stanowiska azaliż przekazu, gdy i w odniesieniu do stanowiska azaliż przekazu kulturowego. Za komunalny wątek łączący różnorodne zjawiska culture jamming zaaprobować jest dozwolone zapał wyśmiania azaliż zażartowania z homogenicznej natury kultury popularnej, często z użyciem niekonwencjonalnych form komunikacji azali interwencji w publiczne wydarzenia i w zaaprobowany język (geurilla communication).

Culture jamming być może być zdefiniowane ja poruszenie artystyczny, wszelako również taka określenie nie obejmuje całego panorama działań określanym tym terminem. Culture jamming charakteryzowane jest często jak jakość działalności publicznej będącej w opozycji do komercjalizmu natomiast wszelkiej idei kreowania kultury korporacyjnej . Powyższa określenie jest chociaż również zbytnio wąska, by otoczyć wszystkie działania określane w charakterze culture jamming (określenie ta w wyższym stopniu pasuje do zjawiska określanego w charakterze subvertizing).

Culture jamming niekiedy wymaga transformacji mass mediów, tak aby ich własnymi środkami komunikacji w sardoniczny ewentualnie groteskowy droga skomentować droga ich działania.

Do celów culture jammingu przelecieć można:

• “Dobry zabawa” (i zachęcanie do tego innych) kosztem dominujących nurtów społecznych – zdaniem culture jammerów wielu z ich dostawców bierze siebie zbytnio na serio. Chociażby sami culture jammerzy mogą się stać ofiarą „zakłócania”, chyba że ich działania stają się równie ziinstytucjonalizowane i pozbawione humoru gdy oryginalne obiekty zainteresowania culture jammingu.
• Rozbudzenie poczucia fascynacji najbliższym środowiskiem życia zainspirowane przez zamierzoną niejasność technik culture jammingu, które w założeniu mają podsycać biegłość do samorefleksji i niezależnego myślenia.
• Ukazywać sprzeczności między wizerunkami ikonicznymi, praktykami czy też postawami, a realiami ewentualnie postrzeganym w charakterze przeczący aspektem danego przedmiotu, jaki stanowi cel zakłócania. Działania takie wykonywane są często w sferze symbolicznej, na skutek „przechwytywaniu” („detournement”) elementów popularnej ikonografii.

„Przechwytywanie” funkcjonuje tu jak nauka zawodu determinujący artystyczne, lub społeczne działalność w którym wykorzystuje się te same środki, fragmenty czy też elementy ikonografii przedmiotu, dzieła sztuki, iżby wykształcić nowe dzieło sztuki, obiekt, którego opatrywanie sygnaturą często stoi w opozycji do znaczenia oryginału. Terminu „przechwytywanie” w podobnym znaczeniu używali członkowie Międzynarodówki Sytuacjonistycznej. Guy Debord, kto nazywał “przechwytywanie” „płynnym językiem ideologii” owszem pisał o tej praktyce: „Przechwytywanie to odwrotność cytowania, powoływania się na akademicki powaga, jaki ulega nieuchronnie zafałszowaniu z chwilą, jak przekształca sie w cudzysłów: część wykluczony z kontekstu, unieruchowmiony, odosobniony od swej epoki – globalnego układu odniesienia – i od konkretnego stanowiska, trafnego bądź błędnego, jakie zajmował względem tego odniesienia. (…) Przejawia się w komunikacji świadomej tego, iż sama w sobie nie zawiera żadnej gwarancji, w zasadzie ostatecznej.”

• Prowokowanie do zaangażowania obywatelskiego a nawiązywania więzi społecznych.

Intecje culture jammerów jest dozwolone odróżnić (choć niekiedy intencje się pokrywają) od artystycznego przywłaszczenia (które odbywa się na rzecz celów ściśle artystycznych) natomiast od wandalizmu (w przypadku, którego głównym zamiarem jest demolowanie), choć efekty działań wszystkich trzech aktywności są często trudne do odróżnienia. Niektóre prace street artowe czy też inne działania wolno przelecieć do dwóch, a poniekąd trzech z powyższych kategorii.

Spis “zagłuszających” polskich artystów i grup artystycznych

• Kolektyw Pif-paf
• Radykalna Ruch Twórcza

Przypisy

1. ↑
2. ↑ Guy Debord Społeczeństwo spektaklu, tłumaczył Mateusz Kwaterko, PIW, Stolica Polski 2006.

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh albo fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach i fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Forma stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich powyżej 2000.

Spis treści

• 1 Konstrukcja
• 2 Etymologia
• 3 Datowanie
• 4 Przeznaczenie
• 5 Przypisy

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (zwykle ok. 20-50cm, jednakowoż bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami tudzież sadzami. W granicach “podkowy” z reguły znajduje się płytka przepaść. Kiedy niekiedy w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne resztki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

• kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
• paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
• “pojemnika”, wyłożonego drewnem bądź kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się tlenek wodoru do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, iż multum z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, i fiadh jest przymiotnikiem od słowa “łania” bądź “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że większa część z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się również, że nagrzana tlenek wodoru mogła serwować do kąpieli, prania ubrań albo w trakcie procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również podać jak forma sauny. Niewykluczone, iż fulachtaí fia mogły dokonywać wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą jakby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano zawiesina do oddzielnych naczyń, dodając zaczyn i zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
5. ↑ Duplikat artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.